ҚЫЗАНАҚТЫҢ ӨНІМДІЛІГІ ӨСІМДІКТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ ТӘСІЛІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ
Кілт сөздер:
қызанақ, қызанақ сорттары, өсімдікті қалыптастыру, өнімділік, жеміс сапасы, ерте пісу, детерминантты қызанақ.Аңдатпа
Қызанақ өсімдігін қалыптастыру әдісі өнімділікке, жеміс сапасына және өсімдіктің жалпы өнімділігіне тікелей әсер ететін маңызды агротехникалық тәсілдердің бірі болып табылады. Қызанақ өсімдіктерінің өсуі мен дамуын бақылау қазіргі заманғы көкөніс өсіру технологияларының негізгі құрамдас бөлігі болып саналады. Өсімдікті дұрыс қалыптастыру вегетативті өсуді реттеуге, қоректік заттардың теңгерімді сіңірілуін қамтамасыз етуге және жеміс салу процесін жақсартуға мүмкіндік береді. А. Борисов пен О. Ганичкиннің мәліметтері бойынша, өсімдікті қалыптастыру қызанақтың өсуі, өнімділігі және жеміс сапасын реттейтін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Дұрыс қалыптасқан өсімдіктер қуатты тамыр жүйесін дамытады, қоректік заттарды тиімді пайдаланады және ауаның еркін айналуына әрі жарықтың жақсы түсуіне мүмкіндік беретін оңтайлы жапырақ жамылғысын қалыптастырады. Бұл өз кезегінде гүлдеу, жеміс байлау және пісу үшін қолайлы жағдай жасайды.
Қызанақ өсімдіктерін әртүрлі тәсілдермен қалыптастыруға болады: бір негізгі сабақта өсіру, екі сабақта қалыптастыру немесе жанама өркендерді іріктеп қалдыру. Әрбір әдіс өсімдіктің өсу қарқынына, өнімділігіне және жеміс сипаттамаларына айтарлықтай әсер етеді. Бұл зерттеудің мақсаты – Ертіс өңірінің топырақ-климаттық жағдайында өсірілетін детерминантты қызанақ сорттарына әртүрлі қалыптастыру әдістерінің әсерін бағалау болды. Үш жылдық кезеңде (2023–2025 жж.) ерте пісетін детерминантты Ранний-83 және Дубрава сорттарында төрт түрлі қалыптастыру тәсілінің өнімділікке, жеміс салмағына, құрғақ зат мөлшеріне және нитраттардың жиналуына әсері зерттелді.
Зерттеу нәтижелері сорт пен қалыптастыру әдісінің қызанақтың өнімділігі мен жеміс сапасына елеулі әсер ететінін көрсетті. Қолданылған тәсілдердің ішінде бірінші гүл шоғырының астындағы бір жанама өркенді қалдыру (екінші негізгі сабақты қалыптастыру) ең жоғары өнімділік пен жеміс салмағын қамтамасыз етті. Сонымен қатар, қалыптастырылған өсімдіктердің жемістері біркелкілігімен және жоғары сапасымен ерекшеленді, ал барлық тәжірибе нұсқаларында нитрат мөлшері рұқсат етілген шектен аспады. Алынған нәтижелер қалыпты климат жағдайында қызанақ өндірісінің тиімділігі мен тұрақтылығын арттыру үшін дұрыс сорт таңдау мен өсімдікті оңтайлы қалыптастыру әдістерін үйлестірудің маңыздылығын көрсетеді.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Журналдың редакциясы Қазақстан Республикасының авторлық құқық туралы заңын және тиісті халықаралық шарттарды басшылыққа алады. Авторлар өздерінің авторлық құқықтарын сақтайды және «Шәкәрім университетінің хабаршысы. «Тарих ғылымдары сериясы» журналына қолжазбаның алғашқы жариялану құқығығын береді. Автор журналға тиісті сілтеме жасаған жағдайда материалды кез келген тасымалдағышта және кез келген форматта көшіруге және таратуға құқылы. Оқырмандар мен пайдаланушылар жұмыстың авторы көрсетілген және осы журналға сілтеме берілген жағдайда материалды еркін көшіріп, тарата және қолдана алады. Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді. Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді.
Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.
