ҚАЗАҚСТАНДА ОРГАНИКАЛЫҚ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУ ӘЛЕУЕТІ МЕН НЕГІЗГІ КЕДЕРГІЛЕРІ: КЕҢІСТІКТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ
Кілт сөздер:
органикалық мал шаруашылығы, жайылым ресурстары, сертификаттау, органикалық өндіріс, қадағалау жүйесі, жемшөп базасы, ҚазақстанАңдатпа
Қазақстандағы мал шаруашылығы кәсіпорындарының органикалық өндіріске көшу басымдықтарын анықтауға арналған кеңістіктік-экономикалық бағалау әдістемесін әзірлеу. Әдістері. Интегралдық индекс кеңістіктік-экологиялық, өндірістік, қаржылық және мінез-құлықтық-институционалдық блоктарды біріктіреді. Көрсеткіштер 0–1 аралығында қалыптандырылып, блоктарға 0,25-тен тең салмақ берілді. Экологиялық блок үшін 0,55 ең төменгі шек белгіленді. Бес жылдық төрт сценарий салыстырылды: бастапқы жағдай, жайылымды кеңейту, қорғаныш орман жолақтарын сақтау және интеграцияланған органикалық жүйе. Нәтижелері. Сценарийлер бойынша индекс тиісінше 0,50; 0,53; 0,57 және 0,73 болды. Жайылымды кеңейту сценарийі өндірістік көрсеткіштерді жақсартқанымен, экологиялық шектен өтпеді. Интеграцияланған сценарий салмақтар мен бастапқы мәндер өзгерген жағдайда да бірінші орынды сақтады. Қорытынды. Жайылым аумағын ұлғайту жеткіліксіз. Басымдық реттелетін жаюды, суаттарды, орман жолақтарын қорғауды, малды қадағалауды, сертификатталған жемшөпті, ветеринариялық қызметті, өңдеуді және өткізуді бір тізбекке біріктіре алатын шаруашылықтар мен аудандарға берілуі тиіс. Нәтижелер модельдік сипатта және шаруашылық деңгейіндегі деректермен тексеруді қажет етеді. Нақты деректермен толықтырылған жағдайда әдістеме аудандарды салыстыруға және органикалық көшу шараларының басым ретін негіздеуге мүмкіндік береді.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Журналдың редакциясы Қазақстан Республикасының авторлық құқық туралы заңын және тиісті халықаралық шарттарды басшылыққа алады. Авторлар өздерінің авторлық құқықтарын сақтайды және «Шәкәрім университетінің хабаршысы. «Тарих ғылымдары сериясы» журналына қолжазбаның алғашқы жариялану құқығығын береді. Автор журналға тиісті сілтеме жасаған жағдайда материалды кез келген тасымалдағышта және кез келген форматта көшіруге және таратуға құқылы. Оқырмандар мен пайдаланушылар жұмыстың авторы көрсетілген және осы журналға сілтеме берілген жағдайда материалды еркін көшіріп, тарата және қолдана алады. Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді. Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді.
Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.
